Atrakcje

 

Kalwaria Zebrzydowska


a_kalwaria

 

Gmina Kalwaria Zebrzydowska to miesjce atrakcyjne turystycznie nie tylko ze względu na walory przyrodnicze, ale także ze względu na dorobek kulturowy. Powstanie miasta Kalwaria Zebrzydowska datowane jest na początek XVII wieku można więc mówić o pokaźnym dorobku kulturowym nie tylko w samym mieście, ale także na terenie pozostałych miejscowości gminy. Do zabytków, które znajdują się na terenie gminy zalicza się Sanktuarium Pasyjno-Maryjne wraz z dróżkami kalwaryjskimi, cmentarz wojenny z 1915 roku, zespół drewnianych budynków z przełomu XIX i XX wieku z kramami odpustowymi przy ulicy Bernardyńskiej, kościół parafialny pw. św. Józefa, „Weissówka”, Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła w Zebrzydowicach, pustelnia św. Rozalii, oraz zespoły dworskie na terenie gminy znajdujące się w Barwałdzie Górnym, Podolanach, Zarzycach Wielkich, Przytkowicach, Brodach, Zebrzydowicach, Leńczach i częściowo w Kalwarii Zebrzydowskiej.

 

Sanktuarium Pasyjno-Maryjne

Najbardziej popularnym i znanym prawie na całym świecie jest Zespół Kulturowo – Krajobrazowy w Kalwarii Zebrzydowskiej, który obejmuje Bazylikę Matki Bożej Anielskiej, Klasztor oo. Bernardynów oraz zespół ponad 40 kaplic o manierystyczno-barokowej architekturze. Historia powstania bazyliki jak i kompleksu dróżek kalwaryjskich jest także historią powstania samego miejsca, jakim jest Kalwaria Zebrzydowska. Bazylika Matki Bożej Anielskiej została ufundowana w 1600 roku przez wojewodę Mikołaja Zebrzydowskiego, ale dopiero w 1604 r. wojewoda rozpoczął budowę kościoła i klasztoru. Wzorował się na opisie Jerozolimy w czasach Chrystusa. Rejon pobliskiej góry Żar był ukształtowany podobnie jak otoczenie jerozolimskiej Golgoty, więc wydawał się idealnym miejscem do odtworzenia budowli z Jerozolimy. Dzieło budowy Kalwarii Mikołaj Zebrzydowski prowadził aż do śmierci w 1620 r. Po nim pracę kontynuował jego syn Jan, a później wnuk – Michał. Ogromnym i kluczowym wydarzeniem było pojawienie się w 1641 roku obrazu Matki Bożej Anielskiej, który w kolejnych latach zyskał sławę za liczne cuda za wstawiennictwem Matki Bożej przedstawionej na obrazie.

Kolejnym fragmentem zespołu są dróżki kalwaryjskie. Zajmują obszar 6 km² i mają długość około 5 km. Na tym obszarze są 42 kaplice oraz kościoły Dróżek Pana Jezusa oraz Matki Boskiej. Kaplice są rozmieszczone w taki sposób, że chronologicznie przedstawiają historię ukrzyżowania Jezusa Chrystusa począwszy od wyjścia w Wielki Czwartek z Wieczernika aż do śmierci i pogrzebu w Wielki Piątek. Dróżki Pana Jezusa obejmują 24 obiekty, które odpowiadają stacjom Męki Pańskiej. Kolejne to dróżki Matki Boskiej Ukazują one ból Maryi pod krzyżem, pogrzeb Jezusa i tryumf zaraz po Zmartwychwstaniu. Część kaplic jest wspólna dla obu dróżek, np. Kościół Grobu Matki Bożej, Wieczernik czy Kościół Ukrzyżowania. Dróżki matki Boskiej obejmują 24 stacje w 11 obiektach. W całym kompleksie dróżek kalwaryjskich znajdują się również kaplice nienależące do Drogi Krzyżowej, ale związane z Męką Chrystusa, takie jak, Kościół Wniebowstąpienia czy Pustelnia św. Marii Magdaleny czy też Betsaida. W 1999 roku zabytkowe założenie zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO dla podkreślenia jego wyjątkowej wartości kulturowej.

Cmentarz wojenny z 1915 roku.

Na cmentarzu zostali pochowani żołnierze armii austriackiej, którzy zmarli w latach 1914-1915 w szpitalu polowym, który przez krótki czas mieścił się w Klasztorze Bernardynów. Centralne miejsce cmentarza zajmuje krypta Ojców Bernardynów z granitu, w sąsiedztwie której stoi figura św. Franciszka z Asyżu.

Zespół drewnianych budynków z przełomu XIX i XX wieku z kramami odpustowymi przy ulicy Bernardyńskiej

Ulica Bernardyńska to najstarsza ulica w mieście, przy której lokowane było miasto Zebrzydów w 1617 roku. Są to głównie domy parterowe, drewniane, budowane na zrąb, częściowo szalowane, na podmurówkach, skierowane szczytami do ulicy, z obszernymi, wysuniętymi okapami. Naprzeciw bramy wjazdowej do Seminarium znajdują się trzy budynki z przeszklonymi werandami, które powstały przed 1750 rokiem jako domy czeladne dla obsługi Pałacu Józefa Czartoryskiego, a na początku XIX wieku w części wykorzystane były jako karczmy. Interesujące są także cztery dwupiętrowe kamienice przy Palcu Rajskim, pochodzące z XVIII wieku, które służyły dla pątników jako domy noclegowe.

Kościół parafialny pw. św. Józefa

Wybudowany w latach 1902-1906, wnętrze zdobią mozaiki wykonane przez żonę Wojciecha Weissa, przedstawiające Matkę Boską oraz św. Józefa. Zwiedzanie kościoła możliwe przed lub po mszach św., które w dni powszednie odprawiane są o godzinie 6.30 i 18.00, w niedzielę o godzinie  6.30, 8.00, 9.30, 11.00, 12.30 oraz 16.30.

Weissówka” przy ul. Jagielońskiej 43

Kamienno-ceglany dom, z drewnianym poddaszem, w którym mieszkał i tworzył Wojciech Weiss, wybitny malarz i grafik, profesor oraz rektor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie Uznawany za jednego z największych twórców okresu Młodej Polski, ściśle związany z europejskim symbolizmem i ekspresjonizmem. Na ścianie domu znajdują się dwie tablice pamiątkowe, poświęcone Wojciechowi Weissowi oraz jego żonie „Aneri” Irenie Weissowej. Dom do dziś pozostaje w rękach rodziny artysty.

Kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła w Zebrzydowicach

Wykonany wg planów Jana Marii Bernardoniego, budowniczego klasztoru w Kalwarii Zebrzydowskiej, w latach 1599-1602. U szczytu ołtarza głównego znajduje się gotycka rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem datowana na ok. 1400 rok, cenny zabytek śląskiej sztuki gotyckiej. Zwiedzanie wnętrza kościoła jest możliwe tylko przed lub po mszach świętych, które odprawiane są: w soboty o godz. 18.00 (zimą o godz. 17.00), w niedzielę o godz. 7.00, 9.00, 11.00, 17.00 (zimą o godz. 18.00).

Konwent OO. Bonifratrów i kościół pw. św. Floriana w Zebrzydowicach

Konwent OO. Bonifratrów w XVI wieku był dworem obronnym Zebrzydowskich. W latach 1599-1611 został przekształcony na klasztor i szpital bonifratrów. Bonifraci zostali sprowadzeni do Zebrzydowic w 1611 roku przez Mikołaja Zebrzydowskiego do prowadzenia szpitala dla rannych żołnierzy i kalek. Pierwszym przeorem konwentu był Melchior Bonawentura, który sprowadził braci z Krakowa do Zebrzydowic i powierzył im prowadzenie szpitala oraz opiekę nad chorymi i ubogimi mieszkańcami okolic. Służbę tę bracia pełnili przez cztery stulecia. Wśród zabudowań gospodarskich zachował się klasycystyczny,  murowany spichlerz  z 1833 roku, o trzech kondygnacjach.

Cmentarz parafialny w Zebrzydowicach, z cmentarzem wojennym.

Cmentarz zlokalizowany jest na północ od kościoła, przy jego głównej alei wznosi się Kaplica Brandysów, którzy przez kilka pokoleń władali okolicznymi majątkami ziemskimi. Znajduje się na nim grobowiec rodziny Weissów, według projektu wybitnego architekta Franciszka Mączyńskiego.W północno-zachodnim narożniku cmentarza znajduje się wydzielony ogrodzeniem cmentarz wojenny z 1915 roku, na którym pochowano żołnierzy armii austriacko-węgierskiej, zmarłych w szpitalu Bonifratrów w Zebrzydowicach.

Ruiny zamku, zwanego Barwałdem

Ruiny położone są na zachodnim skraju góry Żar, miejsce to popularnie zwane jest Zamczyskiem lub Włodkową, od nazwiska właścicielki stojącego tam w XV wieku zamku. Po zamku zachowały się jedynie wały, wzgórze i ślady fosy.

ZESPOŁY DWORSKIE W GMINIE KALWARIA ZEBRZYDOWSKA

Barwałd Górny

Dwór murowany został zbudowany przed 1845 rokiem prawdopodobnie przez Siemońskich, następnie zakupił go Austriak Karol de Dobenau, który zmienił nazwisko na Dobner. Do dziś z całego kompleksu dworskiego zachowała się część głównego dworu. Murowany, w zachodniej części piętrowy dwór miał kształt litery „L”.

Przytkowice

Budynek w znacznej części drewniany. Poprzedni dwór był prawdopodobnie obronny, o czym świadczą masywne alkierze, zbudowane z obrobionego kamienia, ze skośnymi narożnymi szkarpami. Murowane są również fragmenty dworu. W pobliżu wznosi się dawna stajnia, spichlerz oraz kilka innych pomieszczeń gospodarczych.

Zarzyce Wielkie

Budynek podworski o cechach klasycystycznych, z  początku XX wieku. Obecnie mieści się tu Dom Wycieczkowy „Dwór”.

Leńcze

Dwór został wybudowany w pierwszej połowie XIX wieku przez ówczesnych właścicieli Leńcz Górnych – Brandysów. Umiejscowiony jest w północnej części wsi, na terenie przysiółka zwanego „Na końcu”. Jest on murowany z cegły, podpiwniczony i dwukondygnacyjny. Wokół dworu znajdują się dodatkowe budynki: spichlerz, wozownia oraz duży park. Dwór obecnie pełni funkcję rezydencji mieszkalnej.

Podolany

W Podolanach z dawnego folwarku zachował się budynek podworski, wznoszący się na wzgórzu, przy drodze do lasu Zawale. Jest to niewielki, murowany parterowy dom,  z poddaszami. Od strony południowej znajduje się pięciokątny ganek z usytuowanym nad nim tarasem widokowym. Obecnie budynek znajduje się rękach prywatnych, przeznaczony na cele mieszkalne i stanowi własność prywatną.

 

Brody
Zabytkowy dwór z 1. połowy XIX w., wbudowany przez Jana Kantego Brandysa – administratora majątków księcia Kazimierza Czartoryskiego. Znajduje się w Brodach w powiecie wadowickim.

 

Kalwaria Zebrzydowska

Pałac Czartoryskich – nieistniejący późnobarokowy pałac Czartoryskich wybudowany w latach 1729-1731 przez Józefa Czartoryskiego (w sąsiedztwie klasztoru i Bazyliki MB Anielskiej) w miejscu obecnego Wyższego Seminarium Duchownego oo. Bernardynów.

 

Zebrzydowice

Dwór obronny – dawny dwór obronny w Zebrzydowicach stanowi on część klasztoru i szpitala bonifratrów w Zebrzydowicach.

Wadowice

a_wadowice

– Muzeum Dom Rodzinny Jana Pawła II
– Bazylika Ofiarowania NMP
– Muzeum Miejskie
– Klasycystyczny dwór „Mikołaj” wzniesiony w I poł. XIX w., w pobliżu znajduje się też zabytkowy spichlerz dworski

Lanckorona

a_lanckorona

– Układ urbanistyczny z rynkiem i zabytkowymi domami z II poł. XIX w.
– Ruiny zamku na Górze Lanckorońskiej
– Kościół pw. św. Jana Chrzciciela
– Zabytkowa, drewniana willa z lat 20. XX wieku.

Kraków

a_krakow

– Kościół Mariacki
– Sukiennice
– Zamek Królewski i Katedra na Wawelu
– Barbakan
– Kopiec Kościuszki
– Pałac Biskupów (okno papieskie),
– Collegium Maius
– Teatr Stary
– Krypta Zasłużonych na Skałce
– Muzeum Czartoryskich
– Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Łagiewnikach.

Oświęcim

a_oswiecim

– Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
– Muzeum Zamek w Oświęcimiu
– Dawny ratusz (XVII w.)
– Kaplica św. Jacka Odrowąża
– Synagoga przy pl. ks. Jana Skarbka

 Sucha Beskidzka

a_sucha

– Renesansowy zamek zwany “Małym Wawelem”
– Park zamkowy
– Karczma „Rzym”
– Neogotycki kościół Nawiedzenia NMP
– Zespół klasztorny kanoników regularnych (laterańskich)

 Bielsko – Biała

a_bielsko

– Muzeum w Bielsku -Białej – Zamek książąt Sułkowskich
– Dom Tkacza
– Rynek
– zabytkowe kamienice